Nemrut Dağı
Adıyaman
2150 metrede dev tanrı heykelleri ve kral mezar tümülüsü.
Kazı alanı değil, hâlâ ayakta duran miras: camiler, kaleler, köprüler, kervansaraylar, kaya kiliseleri ve Osmanlı kent dokuları. İçine girilen, üzerinden geçilen, çoğu hâlâ kullanılan yerler.
Adıyaman
2150 metrede dev tanrı heykelleri ve kral mezar tümülüsü.
İstanbul
Justinianus'un beş yılda yaptırdığı kubbeli bazilika; bin yıl boyunca dünyanın en büyük kapalı mekânı olarak kaldı.
İstanbul
Dört avlu çevresinde büyüyen, tek bir bina değil bir yerleşke olarak kurulmuş saray; Osmanlı'yı dört yüzyıl buradan yönettiler.
İstanbul
Altı minaresi ve iç duvarlarını kaplayan yirmi bine yakın İznik çinisiyle tanınan cami, Ayasofya'nın tam karşısına, eski Bizans sarayının üzerine kuruldu.
Giza
Eski Krallık'ın Dördüncü Hanedan firavunlarının mezar kompleksi: Khufu'nun Büyük Piramidi, Khafre ve Menkaure'nin piramitleri ve Büyük Sfenks.
Lazio
Hadrianus'un yaklaşık MS 126'da adadığı tapınak: granit sütunlu portiko ve 43,3 metre çapında, tepesi açık gözlü beton kubbe.
Uttar Pradeş
Babür padişahı Şah Cihan'ın eşi Mümtaz Mahal için Agra'da, Yamuna kıyısında yaptırdığı beyaz mermer türbe; dört minaresi, kırmızı kumtaşı camisi, dört bölümlü bahçesi ve büyük kapısıyla 1653'te tamamlandı.
Nevşehir
Tüfe oyulmuş manastır ve kiliseler topluluğu; Karanlık Kilise'nin freskleri Bizans resim sanatının en iyi korunmuş örneklerindendir.
Trabzon
Altındere Vadisi'nde 300 metrelik dik kayalığa yapışmış manastır; kaya kilisesinin iç ve dış duvarları baştan sona fresklerle kaplı.
Edirne
Mimar Sinan'ın 'ustalık eserim' dediği külliye; sekiz fil ayağına oturan kubbesi Ayasofya'nınkinden geniştir.
İstanbul
Sinan'ın Haliç'e bakan tepeye kurduğu külliye: cami, medreseler, darüşşifa, hamam ve imaretle bir mahalle ölçeğinde tasarlandı.
İstanbul
336 sütunun taşıdığı yeraltı su deposu, kuşatma günlerinde sarayın ve çevresinin suyunu tutardı; iki sütunun altındaki devşirme Medusa başları ters ve yan yatırılmış durumda.
İstanbul
Osmanlı sarayının Topkapı'dan taşındığı, Boğaz kıyısına 600 metre boyunca uzanan saray; Muayede Salonu'nun 4,5 tonluk avizesi ve 285 odası imparatorluğun son yüzyılının ölçeğini gösterir.
İstanbul
Cenevizlilerin Galata surlarının en yüksek noktasına diktiği kule; yüzyıllar boyunca yangın gözetleme kulesi olarak kullanıldı ve bugün Haliç'i tepeden gören manzarasıyla biliniyor.
Ankara
Mustafa Kemal Atatürk'ün anıtmezarı. Aslanlı Yol'dan tören meydanına çıkan tasarım, Anadolu'nun Hitit ve Selçuklu mimarisinden alınan biçimleri sade bir taş dille birleştirir.
Nevşehir
Sekiz kata ve yaklaşık 60 metre derinliğe inen yeraltı kenti; ahır, kilise, şaraphane ve havalandırma bacalarıyla binlerce kişiyi barındırabiliyordu.
İstanbul
Geç Bizans mozaik ve fresk sanatının başyapıtı; Palaiologos dönemi resminin en eksiksiz korunmuş programı burada.
Ağrı
Doğubayazıt'ta İpek Yolu'na bakan yamaçta yükselen saray; Selçuklu, Osmanlı, Gürcü ve Ermeni mimarisini tek yapıda birleştirir.
İstanbul
Fatih'in İstanbul kuşatmasından önce Boğaz'ın en dar yerine dört ayda yaptırdığı hisar; amacı kenti denizden gelecek yardımdan kesmekti.
Diyarbakır
Bazalttan örülmüş 5,8 kilometrelik sur; Çin Seddi'nden sonra en uzun kesintisiz savunma duvarı sayılır ve Dicle kıyısındaki Hevsel Bahçeleri'ni kucaklar.
Karabük
Bin kadar tescilli Osmanlı evinin ayakta olduğu kasaba; kervan yolu üzerindeki bir ticaret kentinin dokusu neredeyse eksiksiz korunmuştur.
Mardin
Mezopotamya ovasına bakan yamaca teraslar halinde kurulmuş kent; kalker taşı işçiliğiyle bezeli medreseler, camiler ve Süryani kiliseleri iç içe.
Bursa
Yirmi kubbenin on iki ayak üzerine oturduğu çok ayaklı cami tipinin başyapıtı; ortadaki şadırvanın üstü, kubbe yerine açık bırakılmış bir aydınlıkla örtülüdür.
Antalya
Denize uzanan yarımadayı 6,5 kilometrelik surla saran Selçuklu kalesi; aşağıda tersane ve Kızılkule, kentin donanma üssü olduğu dönemden kalmadır.
Mersin
Kıyıdan iki yüz metre açıktaki adacığın üzerine kurulu deniz kalesi; karadaki Korykos Kalesi'yle birlikte limanı iki yandan kapatırdı.
Amasya
Yeşilırmak'ın kıyısına dizilmiş cumbalı Osmanlı konakları; arkalarındaki kayalıkta Pontus krallarının kaya mezarları, tepede kale asılı durur.
Antalya
Roma limanının çevresine sarılan surlu eski kent; Hadrianus Kapısı, Yivli Minare ve Osmanlı konakları aynı dar sokaklar üzerinde sıralanır.
İstanbul
Üsküdar açıklarındaki adacığın üzerinde: önce gümrük noktası, sonra karantina, fener ve gözetleme kulesi; bugünkü yapı 18. yüzyıldan kalmadır.
Van
Van Gölü'ndeki adada, kabartmalarıyla ünlü Kutsal Haç Kilisesi.
Nevşehir
Derinkuyu'dan daha geniş ve alçak tavanlı yeraltı kenti; dört katı gezilebiliyor, tünelleri bugün de köy evlerinin altına uzanıyor.
Aksaray
Melendiz Çayı'nın 100 metre derinliğinde oyduğu kanyon; duvarlarında freskli onlarca kaya kilisesi var.
Sivas
Taş kapılarındaki kabartma bezeme Anadolu'da eşi olmayan bir cami-hastane ikilisi; Türkiye'nin ilk UNESCO Dünya Mirası alanlarındandır.
Bursa
Osmanlı'nın kuruluş dönemine ait vakıf köyü; arnavut kaldırımlı sokakları ve cumbalı evleriyle yedi yüz yıldır aynı planda yaşanıyor.
Bursa
Çelebi Mehmed'in türbesi; dışını kaplayan firuze çiniler Bursa'nın siluetinde uzaktan seçilir, içerideki sanduka ise devrin en zengin çini işçiliğini taşır.
Konya
Kırk iki sedir sütunun taşıdığı ahşap ayaklı caminin tavanı yedi yüz yıldır yerinde; ortasındaki kar çukuru, kışın içeri dolan karla ahşabın nemini dengelemek için açık bırakılmıştır.
Diyarbakır
Anadolu'nun en eski camilerinden biri; avlusunun iki katlı cephesinde Roma yapılarından sökülüp yeniden kullanılan sütun ve başlıklar sıra sıra durur.
Aksaray
Anadolu'nun en büyük Selçuklu kervansarayı: Konya-Aksaray yolundaki kervanlar burada üç gün boyunca parasız konaklar, yer ve hayvanlarını nallatırdı.
Adıyaman
Cendere Çayı üzerinde tek kemerle atlayan Roma köprüsü; XVI. Lejyon'un Septimius Severus ve ailesi adına diktiği sütunlardan üçü hâlâ ayakta.
İstanbul
İki tepenin arasını iki katlı kemerlerle bağlayan su kemeri, kenti Trakya'daki kaynaklara bağlayan 250 kilometrelik hattın son halkasıydı ve Osmanlı döneminde de onarılarak kullanıldı.
Eskişehir
Eskişehir'in kurulduğu yamaçtaki Osmanlı mahallesi; cumbalı ahşap evler dar sokaklara doğru çıkma yapar, kentin lületaşı ustaları hâlâ bu sokaklarda çalışır.
Mardin
Yüzyıllar boyunca Süryani Ortodoks patrikliğinin merkezi olan manastır; alt katındaki tonozlu oda, manastırdan önce burada bulunan bir güneş tapınağından kalmadır.
İstanbul
Sultan Abdülaziz'in Boğaz'ın Anadolu yakasına yaptırdığı yazlık saray; devlet konuğu ağırlamak için kullanıldı ve II. Abdülhamid burada göz hapsinde öldü.
Ankara
Kentin üzerine kurulduğu tepeyi saran kale; duvarlarında Roma yapılarından sökülmüş sütun tamburları ve yazıtlı bloklar sıra sıra örülüdür.
İzmir
Bülbüldağı'nda, Meryem'in son yıllarını geçirdiğine inanılan taş ev; papalar tarafından ziyaret edilen ve hem Hristiyanların hem Müslümanların geldiği bir hac yeri.
İzmir
Efes'in yukarısındaki yamaca kurulu Rum köyü; 1923 mübadelesinden sonra boşalan taş evler korunarak bugüne kaldı.
Konya
Anadolu Selçuklu Devleti'nin başkentindeki ulu camisi; kırk iki devşirme sütunun taşıdığı düz tavanlı salonun yanında sekiz sultanın türbesi durur.
İstanbul
Mimar Sinan'ın Eminönü çarşısının üzerine kurduğu cami; iç ve dış yüzeylerini kaplayan İznik çinileri, hiçbir Osmanlı yapısında bu yoğunlukta görülmez.
İstanbul
III. Tutmosis'in Karnak'ta diktirdiği granit dikilitaş, MS 390'da Hipodrom'a taşındı; kaidesindeki kabartmalar taşın nasıl dikildiğini adım adım gösterir.
Antalya
Demre'de, Noel Baba anlatısının kaynağı Myralı Nikolaos'un gömüldüğü kilise; taban mozaikleri ve fresklerinin bir bölümü yerinde korunuyor.
Bursa
Çelebi Mehmed'in külliyesinin camisi; hünkâr mahfilinin çinileri ve mihrabı, erken Osmanlı bezeme sanatının doruğu sayılır.
Eskişehir
Eskişehir'in Han ilçesinde, 17 metrelik dev Midas Anıtı ile ünlü Frig açık hava kutsal alanı ve kaya kenti.
Hatay
Seleukeia Pieria limanını sel sularından korumak için dağ kütlesi elle oyularak açılan, 1,4 kilometrelik Roma su tahliye tüneli.
Nevşehir
Üç vadiye yayılan kaya yerleşimi; kayaların çökme tehlikesi yüzünden 1952'de boşaltılana kadar kesintisiz yaşanmıştı.
Nevşehir
Kapadokya'nın sarı taşından yapılmış, İpek Yolu'nun bu kolundaki son Selçuklu hanlarından biri; taç kapısının iki renkli taş işçiliği avlunun sadeliğiyle tam bir karşıtlık kurar.
Diyarbakır
Batman Suyu'nu 38 metreyi aşan tek gözle geçen Artuklu köprüsü; taş kemer açıklığı bakımından Orta Çağ'ın en büyükleri arasındadır ve kenarlarındaki odalarda yolcular gecelerdi.
Kayseri
Şah Cihan Hatun için yapılan on iki yüzlü kümbet; konik külahı ve gövdesini dolanan hayat ağacı, çift başlı kartal ve aslan kabartmalarıyla Selçuklu mezar mimarisinin simgesidir.
Mardin
Dünyada kesintisiz olarak ayakta kalan en eski Süryani Ortodoks manastırı; Turabdin yaylasındaki kubbeli kilisesinin mozaikleri Bizans imparatorlarının bağışıyla yapıldı.
Kayseri
Kapadokya'nın kalabalıktan uzak kalmış vadisi; yamaçlarına oyulmuş onlarca kilisenin freskleri, Göreme'dekilerin aksine çoğunlukla ziyaretçisiz durur.
İstanbul
Mimar Sinan'ın Kırkçeşme su yolları için Alibey Deresi üzerine kurduğu iki katlı kemer; su mühendisliğiyle anıt mimarisini aynı yapıda birleştirir.
İstanbul
Kentin ikinci büyük kapalı sarnıcı; 224 sütunun her biri üst üste konmuş iki parçadan oluşur ve ek yerlerindeki taş bilezikler hâlâ görülür.
İstanbul
II. Theodosius döneminde Valens Kemeri'nin getirdiği suyu depolamak için yapıldı; otuz iki mermer sütunlu salon 2018'de onarılarak ziyarete açıldı.
Sakarya
Justinianus'un Sakarya Nehri üzerine yaptırdığı 430 metrelik köprü; nehir sonradan yatak değiştirdiği için bugün büyük ölçüde kuru ovada durur.
Edirne
Ergene üzerindeki 1.238 metrelik köprü, dünyanın en uzun taş kemerli köprüsüdür; 174 gözünün kilit taşlarında aslan, fil ve lale gibi kabartmalar vardır.
Bursa
Üzerinde dükkânlar bulunan çarşılı köprü; dünyada bu tipte ayakta kalan dört köprüden biridir ve bugün de zanaatkârlara ev sahipliği yapar.
İstanbul
Yıldırım Bayezid'in Boğaz'ın en dar yerinde yaptırdığı hisar; altmış yıl sonra karşı kıyıya Rumeli Hisarı yapılınca geçiş tamamen kapandı.
Mersin
Anamur kıyısında denize sıfır konumlanan kale, otuz dokuz burcu ve hendeğiyle Akdeniz kıyısının en büyük ve en iyi korunmuş kalesidir.
İstanbul
Fatih'in Theodosius surlarının Altın Kapı bölümüne eklettiği yedi kuleli hisar; hazine, cephanelik ve elçilerin tutulduğu devlet hapishanesi olarak kullanıldı.
Ankara
İpek Yolu'nun Ankara kolundaki kasabanın cumbalı, beyaz badanalı evleri; sokakları restore edilerek bütün olarak korunan az sayıdaki Anadolu kasabasından biri.
Edirne
Osmanlı mimarisinin dönüm noktası: ilk kez bu ölçekte bir merkezî kubbe denendi ve dört minaresinin her biri farklı biçimde yapıldı.
Kastamonu
Tek bir çivi kullanılmadan geçme tekniğiyle kurulan ahşap camide, tavan ve sütun başlıklarındaki altı yüz elli yıllık kalem işi boya hâlâ özgündür.
Gaziantep
Yakın Doğu'nun bilinen en büyük açık hava heykel atölyesi; yamaca dağılmış üç yüzden fazla yarım kalmış aslan, sfenks ve dağ tanrısı taslağı yerinde durur.
İstanbul
Plataia'da Persleri yenen otuz bir Yunan kentinin, ele geçirdikleri silahları eritip Delphi'ye adadığı tunç sütun; MS 4. yüzyılda Hipodrom'a getirildi.
İstanbul
Konstantin'in yeni başkentini kurarken forumunun ortasına diktirdiği porfir sütun; kentin ayakta duran en eski anıtıdır ve on yedi yüzyıldır aynı yerdedir.
İstanbul
Kentin ilk kilisesi; 381'deki İkinci Ekümenik Konsil burada toplandı. Osmanlı döneminde camiye çevrilmediği için iç mekânı özgün hâlini korudu.
Hatay
Dağın yamacına oyulmuş mağara kilise; Hristiyanların ilk kez bu adla anıldığı Antakya cemaatinin toplandığı yer olarak kabul edilir.
İzmir
İmparator Justinianus'un, Yuhanna'nın mezarı üzerine yaptırdığı altı kubbeli bazilika; tamamlandığında Ayasofya'dan sonraki en büyük kiliseydi.
Eskişehir
Altmış yedi ahşap sütunun taşıdığı cami, Anadolu'nun ahşap direkli camilerinin en çok sütunlusudur; sütun başlıklarının bir bölümü antik yapılardan devşirilmiştir.
Erzurum
Anadolu'nun en büyük açık avlulu medresesi; taç kapısını çevreleyen iki tuğla minare ve hayat ağacı kabartmaları Selçuklu taş işçiliğinin doruğudur.
Sivas
Adını minarelerini kaplayan firuze çinilerden alan medrese; taç kapısındaki bitkisel bezeme ve on iki hayvanlı burç kabartmaları eşsizdir.
Sivas
I. İzzeddin Keykâvus'un yaptırdığı hastane ve tıp medresesi; çini kaplı türbesi avlunun güney eyvanındadır ve müzik ile su sesi tedavide kullanılırdı.
Konya
Taç kapısı, üzerine yazının kurdele gibi düğümlenerek işlendiği Selçuklu taş oymacılığının en cüretli örneğidir; bugün taş ve ahşap eserler müzesidir.
Kayseri
Bir hastane ile tıp medresesinin yan yana kurulduğu ilk yapı; hastalar tedavi edilirken öğrenciler aynı avluda ders görüyordu.
İstanbul
II. Abdülhamid'in otuz üç yıl boyunca devleti yönettiği köşkler topluluğu; tek bir bina değil, korunun içine dağılmış bir saray kentidir.
Bartın
İki koyun arasındaki burnu ve karşısındaki adayı saran sur; Ceneviz armaları kapı üstlerinde hâlâ duruyor ve kalenin içinde bir mahalle yaşıyor.
Şanlıurfa
Balıklıgöl'e tepeden bakan kale; iki Korint sütunu ve aralarındaki Süryanice yazıt, Edessa krallarının diktiği anıttan kalmadır.
Diyarbakır
Roma'nın Pers sınırındaki garnizon kenti; kayaya oyulmuş Mithras tapınağı, Anadolu'da bu kültün bilinen en iyi korunmuş mabedidir.
Adana
Seyhan üzerindeki Roma köprüsü, on yedi yüzyıl boyunca kesintisiz kullanıldı ve 2007'ye kadar araç trafiğini taşıdı.
Bursa
Osmanlı'nın ilk iki hükümdarının türbeleri, bir Bizans manastırının kalıntıları üzerinde yan yana durur; Orhan'ın türbesinde manastırın taban mozaiği hâlâ görülür.
İzmir
Aydınoğulları'nın başkenti olan kasaba; Ulu Cami, medreseler ve Çakırağa Konağı, beylikten Osmanlı'ya geçişi tek bir dokuda gösterir.
Osmaniye
Geç Hitit döneminden kalma kale, Luvi hiyerogliflerinin çözülmesini sağlayan çift dilli yazıtıyla açık hava müzesi olarak korunuyor.
Antalya
Anadolu'nun bilinen en eski insan yerleşimlerinden; Paleolitik'ten Klasik döneme kadar kesintisiz kullanılmış büyük bir karst mağarası.
Konya
Bir pınarın başındaki kayaya oyulmuş Geç Hitit kabartması: Kral Warpalawas, başak ve üzüm salkımı tutan bereket tanrısı Tarhunzas'ın önünde duruyor.
Konya
Bir kaynağın üzerine kurulmuş, tanrı ve tanrıça figürleriyle bezeli Hitit kutsal havuzu — Hitit dünyasının ayakta kalan ender anıtsal su yapısı.
Van
Gevaş'ta Van Gölü'ne bakan on iki yüzlü kümbet; Karakoyunlu taş işçiliğinin en iyi korunmuş örneği ve geometrik bezemesiyle bölgenin simgesi.
Erzincan
Saltuklu hükümdarı Mama Hatun için yapılan türbe, dairesel bir avlu duvarının ortasında durur; Anadolu'da bu planın başka örneği yoktur.
Muğla
Milas'taki Roma dönemi anıt mezarı, Halikarnassos'taki Mausoleion'un küçültülmüş bir kopyası kabul edilir; piramit çatısı ve sütunlu üst katı ayaktadır.
Aksaray
Aksaray-Nevşehir yolundaki Selçuklu hanı; avlusunun ortasındaki köşk mescidiyle Sultanhanı'nın küçük ölçekli, daha sade bir kardeşi gibidir.
Antalya
Alara Çayı kıyısındaki han, Alanya limanından iç bölgelere giden yolun ilk durağıydı; yukarısındaki kaya kalesiyle birlikte yolu koruyordu.
Konya
I. Alâeddin Keykubad'ın Beyşehir Gölü kıyısına kurdurduğu saray kenti; duvarlarını kaplayan figürlü çiniler bugün Konya'daki Karatay Müzesi'nde.
Mersin
Toroslar'da bin metre yükseklikteki terasa kurulu manastır; doğu kilisesinin taş kubbe kasnağı, Ayasofya'dan önceki kubbe denemelerinin en iyi korunmuşudur.
Trabzon
Sümela'dan da eski olan manastır, Maçka vadisinin dik yamacına yaslanır; Trabzon Rum İmparatorluğu döneminde bölgenin tapu kayıtlarını tutuyordu.
Nevşehir
Avanos'un kuzeyindeki yeraltı şehri; kat aralarına açılmış borularla saldırganların üzerine kaynar yağ dökülebilen savunma düzeni Kapadokya'da tektir.
Niğde
Kayaya oyulmuş manastırın kilisesindeki freskler Kapadokya'nın en iyi korunmuşlarındandır; Meryem'in gülümser betimlendiği ender Bizans tasviri buradadır.
Afyonkarahisar
Kalenin eteğindeki cami, kırk ahşap sütunlu düz tavanıyla Selçuklu ahşap camilerinin en erken tarihlilerindendir.
Ankara
Ankara Kalesi'nin eteğindeki ahşap direkli cami; alçı mihrabı Selçuklu alçı işçiliğinin en gösterişli örneklerindendir.
Edirne
Tunca kıyısındaki saray, Topkapı'dan önce Osmanlı'nın asıl sarayıydı; 1878'de cephanelik patlatılınca yıkıldı ve bugün temelleri kazılıyor.
Erzurum
Theodosius döneminde kurulan iç kale; Saltuklular döneminde eklenen Tepsi Minare, kentin saat kulesi olarak kullanılmaya devam ediyor.
Mersin
Göksu vadisine hâkim tepedeki kale, Haçlı seferleri boyunca Kilikya'nın anahtarıydı; hendeği kayaya oyulmuştur.
Kayseri
Kayseri-Sivas yolundaki en büyük Selçuklu hanı; Aksaray'daki adaşıyla birlikte imparatorluk ölçeğinde yapılmış iki handan biridir.
Kayseri
Emir Celâleddin Karatay'ın yaptırdığı han; taç kapısındaki insan başlı figürler ve hayvan kabartmaları Selçuklu taş süslemesinin en zengin dizisidir.
Karabük
Safranbolu çarşısının ortasındaki iki katlı Osmanlı hanı; alt katta hayvanlar, üst katta tüccarlar konaklardı ve bugün otel olarak kullanılıyor.
Erzurum
Aras Nehri üzerindeki yedi gözlü İlhanlı köprüsü; kesme taş işçiliği ve sivri kemerleriyle Doğu Anadolu'nun en gösterişli ortaçağ köprüsüdür.
Çorum
II. Bayezid'in Kızılırmak üzerine yaptırdığı on beş gözlü köprü; 250 metre uzunluğuyla nehrin en uzun tarihî geçididir.
Antalya
Kenti besleyen kemer, vadiyi geçerken basınç kuleleriyle çalışan ters sifon sistemi kullanır; Roma su mühendisliğinin en iddialı örneklerindendir.
Erzurum
Saltuklu döneminden kalan üç mezar anıtı yan yana durur; en eskisi olan Emir Saltuk Kümbeti, Anadolu'daki kümbet mimarisinin başlangıcı sayılır.
Niğde
Selçuklu sultanı IV. Kılıçarslan'ın kızı için yapılan sekizgen kümbet; gövdesindeki melek, çift başlı kartal ve insan yüzü kabartmaları Anadolu'da eşsizdir.
Bolu
Yamaç boyunca basamaklanan beyaz badanalı Osmanlı evleri; Akşemseddin'in türbesi kasabanın ortasında durur.
Manisa
Volkanik arazinin ortasındaki kasabada altı yüzden fazla tescilli Osmanlı evi ayakta; sokak dokusu neredeyse hiç değişmedi.
Van
Van'ın güneyinde, 17. yüzyıl Mahmudi Beyliği'nin görkemli kalesi.
İstanbul
Trakya'nın en uzun mağaralarından biri; Alt Paleolitik tabakaları Marmara çevresindeki en eski insan izlerini, üst katmanları ise Bizans dönemi kilisesini barındırır.
Antalya
Karain'in hemen yanındaki mağara, buzul çağının sonundan Neolitik'e geçişi kesintisiz bir tabaka dizisiyle belgeleyen ender yerlerden biridir.
Nevşehir
Gülşehir yakınındaki kaya yerleşimi, kiliseden çok konut ve ahırdan oluşur; Kapadokya'da bir Bizans taşra soylusunun nasıl yaşadığını gösteren en iyi örnektir.
Konya
Yedi metrelik bitmemiş Hitit heykeli, taş ocağında yattığı yerde duruyor; dağ tanrısının omuzlarında duran fırtına tanrısını gösterir.

Antalya
Kıyıya bakan kaya sığınağının duvarlarına insan ve hayvan figürleri kazınmıştır; Anadolu'da bilinen en eski kaya resimlerindendir.

Karaman
Vadi duvarına beş kat hâlinde oyulmuş yerleşim; katlar arasındaki merdivenler kayanın içinden geçer ve en üst kata yalnızca içeriden ulaşılır.

Nevşehir
Dört ayrı girişi olan yeraltı şehri; ahırları, tandırları ve kilise mekânlarıyla Kapadokya'nın kalabalıksız yeraltı yerleşimlerinden biridir.

Kırklareli
Istranca ormanlarındaki kemer, Konstantinopolis'e su taşıyan hattın en uzun bölümüdür; iki ayrı su yolunu üst üste taşıyan ender bir tasarımı vardır.
İstanbul
Bakırköy'deki açık sarnıç, imparatorluk sarayı Hebdomon'un suyunu tutardı; 127 metreye 76 metrelik duvarları bugün de tam yükseklikte ayakta.

Kahramanmaraş
Toroslar'ın eteğindeki mağara, buzul çağının sonunda avcı topluluklarının mevsimlik kampıydı; kazılar tarıma geçiş öncesini belgeliyor.